|
|
| Çocuk Diş |
Editör |
Çocuk Dişleri
Bu bölümde önce, ağız - diş sağlığı için gebelikte alınması gereken önlemlere
değinilecek ve daha sonra, anne - babalara çocuk dişleriyle ilgili çeşitli
konularda bilgiler verilecektir.
Gebelikte Ağız - Diş Bakımı Nasıl Olmalıdır?
Diş çürüğü ve sonuçları bölümünde, diş çekimi sırasında alınması gereken
önlemleri sıralanırken, hamilelik durumu; periodontal hastalıklar bölümünde de,
gebelikte görülen diş eti iltihapları açıklanmıştı. Burada, gebelikte annenin
yapması gereken ağız-diş bakımı açıklanacaktır:
Bebek bekleyen annenin sağlığı, doğacak bebeğin sağlığının da bir
göstergesidir.Bu nedenle hamilelik sırasında annenin genel sağlığının iyi olması
şarttır. Bunun yanında ağız-diş sağlığının da iyi olması (dolayısıyla ağız -diş
bakımı) büyük önem taşır.
Halk arasında hamileliğin dişleri çürüttüğüne dair yanlış bir kanı vardır (Her
doğumda bir diş çürür derler). Aslında hamileliğin kendisi çürük nedeni
değildir. Bu sırada plak oluşumunun kolaylaştığı ve bunun da çürüğe neden olduğu
bilinmektedir. Ayrıca, gebelikteki diş kaybı yalnız diş çürüğü nedeniyle değil;
artan hormonal aktiviteden dolayı görülen gingivitis'e de bağlı olabilmektedir.
Gebelikte ağız-diş sağlığı konusunda alınması gereken önlemleri şöyle
özetleyebiliriz
- Fluorürlü macunlarla dişleri düzenli fırçalama ve iplik kullanımı,
- Diş hekimine diş ve diş etlerini düzenli kontrol ettirme,
- Diş tedavilerini hamileliğin 3-6 ayları arasında yaptırma
- Hekime danışmadan ilaç almama
- Dengeli beslenme
Çocuk Dişleri İle İlgili Konuların Bilinmesi Neden Önemlidir?
Bugünün küçükleri, yarının büyükleri olan çocukların dişleri hakkında önce
anne-babaların bilgi edinmesi ve sonra da ilk öğretmenleri olarak diş sağlığı
konusunda onları eğitmeleri çok yerinde olacaktır.
Unutulmamalıdır ki, büyüme ve gelişme halindeki bir çocuk için bağırsaklarda iyi
bir emilim ve onun öncesi iyi bir sindirim şarttır. Sindirimin ilk safhası
ağızda gerçekleşir ve bu safhada besinlerin tükürükle iyi ıslanması şarttır.
Gıdaların iyi ıslanabilmesi iyi öğütülmesine, başka deyişle iyi çiğnenmeye
bağlıdır. Gıdaları iyi ıslatan tükürük, böylece ilk sindirimi ağızda yaptırtmış
olur.
Bundan önceki bölümlerde, tam olmayan çiğnemenin, bazı mide - bağırsak
sorunlarına yol açabileceği belirtilmişti. Ayrıca, çürük dişler nedeniyle
çocuklar iyi çiğneyemezler, bunun yanında çiğnerken et parçası veya lifli
gıdalar diş aralarına sıkışır basınç ağrısı olur. Çocuk gıdalar iyi öğütemezse
iyi gelişemez de... Birden fazla çocuklu ailelerin çocukları aynı gıdaları
aldıkları halde farklı gelişiyorlarsa, sebebin çoğu zaman çürük diş olduğu
bilimsel olarak ispatlanmıştır.
Çürük, çocukta bir defa başladı mı, bir kısır döngüye girilir. Çünkü, dişler
çürük nedeniyle fırçalanamayacak; bu durum yeni çürük ve diş eti sorunlarına
neden olacaktır. Bu kısır döngüyü kırmak için sorunun çözümüne baştan başlamak
gerekeceği kuşkusuzdur.
Bazı Çocukluk Hastalıklarında Ağız Belirtileri
Hemen hemen bütün anneler, birçok çocukluk hastalığının ağızda belirtiler
verdiğini; bazı hastalıkların da ilk belirtilerinin ağızda görüldüğünü bilirler.
Bunlar arasında kızıl, kızamık, su çiçeği, kabakulak ve difteri açıklanacaktır.
Bu hastalıkların karakteristik belirtileri ağız mukozasında görülür. Günün
birinde, anneler çocuklarına ağız bakımını yaparken mukozada, normal olmayan bir
leke veya kabarcık görebilirler. Bu belirtilerin hangi hastalığa ait olduğunu
diş hekimi yorumlayabilir. Fakat diş hekimi büyük ihtimalle, çocuğu, çocuk
hastalıkları uzmanına gönderecektir.
Bilinmesi gereken çok önemli bir husus ta hastalık yapmayan mikropların ağızda
her zaman ve bol miktarda var olduğudur. Çocuğun genel durumu herhangi bir
nedenle bozulursa, bu bakteriler “patojen” olurlar, yani hastalık yapabilirler
ve işte o zaman, mesela pamukçuk gibi bazı ağız iltihapları ortaya çıkabilir.
Bu ağız iltihapları, genel tedavi prensipleriyle iyileştirilirler. Bir de
spesifik iltihaplar denilen, belirli mikropların yaptığı ağız hastalıkları veya
bu mikropların ağızda yaptığı özel belirtiler vardır. Şimdi de onlar kısaca
açıklanacaktır:
Difteri
Günümüzde difteri ender görülen bir hastalık olmuştur. Daima bir anjinden sonra
görülür. Bademcikler bölgesinde “psödomambran” denilen içi sıvı dolu zarlarla
tanınır.
Kabakulak
Kabakulak, kulağın değil, “parotis bezi” denilen kulak önü tükürük bezinin
hastalığıdır. Başlangıçta ağız mukozası, öncelikle yanak içi iltihaplanır.
Kabakulağın çok ciddiye alınması gerekir. Özellikle hastalığı bir oğlan çocuğu
geçiriyorsa...
Kızamık
Kızamık, hastalığın karakteristiği olan “Koplik lekeleriyle” başlar. Yanağın
içinde çok küçük, toplu iğne başı büyüklüğünde beyaz lekecikler vardır (Pudra
şekeri görünümünde). Sonra bu beyaz lekelerin etrafı kırmızı halka ile çevrilir,
dil ve dudağa da yayılabilir.
Kızamıkçık
Kızamıkçıkta bütün ağız mukozası hafif kırmızı renk alır. Fakat çene altı lenf
bezleri önemli derecede şişer, daha sonra boyun lenf bezleri şişer.
Su Çiçeği
Su çiçeğinde ağız içi kıpkırmızıdır ve kabarcıkların içi sıvı dolu olabilir,
ayrıca deride de bazı belirtiler vardır.
Çocuğun Beslenmesi
Burada, beslenme bilimi (dietetik)‘nden değil; beslenme ile diş sistemi
arasındaki ilişki açıklanacaktır.
Çocuğa uygulanan gıda rejimi, onun yaşına bağlıdır. Fakat, nasıl ki diş sağlığı
sindirim ve emilimde rol oynuyorsa; çocuğun aldığı gıdalar da onun diş sağlığı
üzerinde önemli bir rol oynayacaktır.
Süt Çocuğunda...
Doğumundan altı aya kadar olan dönemde çocuğun beslenmesi için en uygun gıdanın,
anne sütü olduğu, yapılan birçok bilimsel çalışma ile ispatlanmıştır.
Son yıllarda çocuk mamalarının anne sütünün yerini aldığı da bilinmektedir Anne
sütü almadan beslenen çocuklarda fizyolojik emme olayı gerçekleşmez. Bu nedenle
böyle beslenmiş çocuklarda ortodontik anomaliler daha sık görülür (Ortodonti
bölümünde bu konuya tekrar değinilmiştir).
Süt Dişlerinin Sürmesi Sırasında Görülen Olaylar
Hangi dişin ne zaman çıkacağı bir tablo halinde verilmişti. Tekrar hatırlayınız:
ilk süren diş alt orta kesicidir. Bunu üst orta kesiciler izler ve her altı ayda
bir sağlı sollu bir çift diş, bir sıra ile sürer. Sürme tarihleri kesinlikle
ortalama tarihlerdir ve çocuktan çocuğa değişiklik gösterir. Genellikle süt
dişleri sürmesi iki buçuk yaşında (çocuk 30 aylıkken) tamamlanır.
Diş Çıkarma Sırasında Çocuğun Genel Durumu Bozulur mu?
Eskiden diş sürme çağına gelen çocuğun bütün rahatsızlıkları bu olaya
bağlanırdı. “Diş çıkartıyor, huysuzluğu ondandır”, denirdi. Bugün durum hekimler
tarafından ihtiyatla kabul ediliyor. Her ne kadar diş sürmesi genel sağlık
üzerinde bazı etkiler gösteriyorsa da, havale, ishal ve bronşit gibi
hastalıkların nedeni artık diş sürmeye bağlanmıyor. Bu konuda son sözü çocuk
hekiminin söyleyeceği unutulmamalıdır. Çünkü, çocuğun genel durumundaki
bozukluktan diş çıkarmayı sorumlu tutabilmek için başka bütün nedenlerin
araştırılıp, diğerlerinin ayıklanması gerekir. Bugün diş çıkarmanın çocuklarda
bir rahatsızlığa neden olması, daha çok bünyeye bağlanmaktadır.
Eğer çocukta bir iç salgı bezi bozukluğu, veya kalsiyum metabolizma bozukluğu
varsa, diş çıkarken ateş yükselebilir. Ayrıca yüz kasılmaları, havale, ishal,
kusma, kuru öksürük, hatta seyrek olarak da astım krizi görülebilir. Eğer etken
gerçekten diş çıkarmak ise, dişler çıkınca bu rahatsızlıklar kendi kendine
geçer. Tedaviye gelince... Her vakanın kendine özgü olduğu tekrar
hatırlanmalıdır... Yapılması gereken en uygun davranış, çocuğunuzu çocuk
hekimine götürmek ve onun koyacağı teşhisten sonra vereceği ilaçları
kullanmaktır.
Diş Çıkarma Sırasında Diş Etlerinde ve Ağızda Ne Gibi Belirtiler Vardır?
Çocuklarda diş çıkarma sırasında en sık görülen belirti, diş eti kaşıntısıdır.
Diş çıkarmadan birkaç gün önce çocuk huysuzdur, ağlar ve her şeyi ağzına
götürür; yemek yemez ve uykusuzdur. Tükürüğü koyudur ve diş eti, diş çıkacak
yerde kırmızı ve hafifçe şiştir.
Bütün bu şikayetler ve belirtiler diş çıkınca kaybolur. Bununla birlikte çocuğu
bazı önlemlerle yatıştırmak gerekir.
Örnek olarak, temiz bir gazlı bezi dut şurubu veya limon suyu ile ıslatıp diş
eti ovulabilir.
Çocuğun ısırma ihtiyacı ve kaşıntısını gidermek için eski tıpta gülhatmi sapı
veya meyan kökü kullanılırdı. Şimdi eczane bu amaçla hazırlanan diş halkaları
satılıyor.
Yerine getirilmesi gereken bir husus da, diş çıkarma sırasında çocuğun diş ve
ağız bakımını, her zamankinin iki katına çıkarmaktır.
Süt Dişlerinin Düşmesi ve Sürekli Dişlerin Çıkması
Dört yaşına doğru birçok çocukta süt dişlerinin çiğneyici yüzü aşınir ve dişler
arasında aralıklar oluşur. Fakat, bu aralıklar bazı çocuklarda görülmeyebilir.
Altı yaşına doğru, ilk kalıcı dişler sürmeye başlar. Bunlara altı yaş dişleri
denir. Her çenede sağlı sollu ikişerden dört tane sürerler. Çenedeki büyümeler
nedeniyle 2. süt azılarının arkasından çıkan bu dişlerle toplam diş sayısı 24’ü
bulur. Bu dişi birçok ana-baba süt dişi sanırlar, Hatta çürürse çektirirler. Diş
sistemi için çok Önemli olan altı yaş dişleri ayrı bir bölümde ayrıca
incelenecektir.
7-11 yaşlar arasında sürekli dişlerin sürmesi ve süt dişlerinin düşmesi
hızlanır. Bir kural olarak her yıl bir yarım çenede (1) diş, düşer; (1) diş de
çıkar. Genel olarak 11 yaşında çocuğun ağzında artık süt dişi kal mamıştır.
12 yaşında 2. büyük azılar çıkar. Bu dişler altı yaş dişinin arkasında yer alır.
Bunlar da düşen süt dişinin yerine sürmeyen dişlerdendir.
Eğer çocuğun kalıcı dişlerinin sürmesi, çene büyümesi ve süt dişi düşmesi
arasında bir uyum varsa diş çıkarma süreci “dentisyon” hiçbir sorun çıkmadan
tamamlanır.
Eğer diş çıkarma sırasında süt dişleri erken çekilmişse, bunların yerine sürecek
kalıcı dişlerin yeri kapanır ve diş süremez; “çapraşık dişlilik” ortaya çıkar
(Ortodonti bölümüne bakınız).
Geç Düşen (Düşme Zamanı Geldiği Halde Ağızda Kalan) Süt Dişi Ne Gibi
Sorunları Çıkarabilir?
Kökü eridiği halde düşmeyip ağızda kalan bir süt dişi, yerine gelecek kalıcı
dişin sürme yönünü değiştirebilir. Böyle durumlarda diş hekimi süt dişinin
çekimine karar verir.
Bunun dışında süt dişinin erken çekim kararını diş hekimi daima düşünerek verir.
Çünkü sürekli dişin süt dişinin kökünü eriterek sürmesi ve çenede yerini alması
fizyolojik bir olaydır. Vakitsiz çekim, bu fizyolojik olayın durmasına ve daimi
dişin geç sürmesine neden olur.
Çocuğun Dişleri Erken Düşmüşse Veya Çocuk Dişli Olarak Doğmuşsa...
Çok nadir olarak ilk altı ayda çıkması gereken süt dişleri, doğumdan 2- 3 ay
sonra çıkmaya başlar. Süren dişler, küçük, parçacıklar halindedir.
Yalnız, “Capdepont Foliküliti” denilen bir erken sürme olayı vardır -ki çok
nadirdir- bu durum, “bir kan hastalığının sonucu oluşan kemik iltihabına bağlı
diş sürmesi” olarak ortaya çıkar. Bazı çocuklar da birkaç dişi sürmüş olarak
doğar. Mesela Büyük İskender, Napolyon böyle doğmuşlardı. Eski çağlarda dişli
doğan çocuğun gaipten haber getirdiğine inanılırdı.
Eğer çocuk dişli doğmuşsa, bunlar süt emerken annede göğüs ucu yaralanması
yapar. Dolayısıyla anne çocuğunu emzirme zevkinden mahrum kalabilir. Dişli doğan
çocuklarda dil normal hareketini yapamaz ve dil altı sık sık yaralanır. Bu
çocukların doğum öncesi çıkan dişleri çok erken düşer.
Birçok anne - baba, çocuklarının geç diş sürdüğünden endişe ederek diş hekimine
başvururlar. Gerçekten diş sürme gecikmesi, dişlerin erken sürmesine göre çok
daha sık rastlanan bir olaydır.
Süt dişlerinin altı ay, sürekli dişlerin de bir yıl geç sürmesi anormal bir
durum değildir. Eğer diş sürme gecikmesi birkaç dişi değil de bütün dişleri
ilgilendiriyorsa, bu durum genel olarak bazı iç salgı bezi hastalıklarının
belirtisidir. Fakat çoğu zaman hiçbir sebep bulunmadan, kalıtsal ve bünyesel
nedenlerle dişler geç sürebilir.
Çocuğun dişleri geç sürüyorsa, bu durumu diş hekimine bildirmek uygun olur. Diş
hekimi önce bir radyografi yani diş filmi) alır ve geç süren dişin tomurcuğunun
çene içinde teşekkül edip etmediğini kontrol eder.
Dişleri Hiç Çıkmayan Dişsiz Veya Eksik Dişli Çocuklar
Hiçbir dişin ağızda bulunmaması çok seyrek görülür. Fakat bir veya birkaç diş
eksikliği sık görülen bir olaydır. Sıklık sırası ile
- Üst yan kesiciler,
- Alt ikinci küçük azılar,
- Alt ve üst yirmi yaş dişleri ağızda bulunmayabilirler.
Bazen de dişin taslağı çene kemiği içinde mevcut olduğu halde, diş bir engel
nedeniyle çıkamaz. Bu engel geç düşen bir süt dişi olabilir. Ayrıca erken süt
dişi çekimi vb. gibi nedenlerle yukarıda değindiğim fizyolojik süreç
bozulabilir.
Süt Dişleri Tedavi Edilmeli midir?
Evet. Süt dişleri tıpkı kaba dişler gibi tedavi edilmelidir. Akla bir soru
gelebilir:
Nasıl olsa süt dişleri düşmeyecek mi? Evet, düşerler, ama aşağıda açıklanacak
nedenlerle süt dişlerinin tedavi edilmesi zorunludur.
Süt Dişleri Çürürse
Süt dişleri çürürse daha önceki bölümlerde açıklanan diş çürüğüyle ilgili bütün
kötü sonuçları ile karşılaşabilir.
Çürük dişin ağrı yapacağını, çocuğa acı vereceğini bilmem ayrıca anlatmaya gerek
var mı?
Ağrı, çocuk özellikle yemek yediği zaman artar. Çünkü çürük içerisine giren
yemek artıkları diş özüne basınç yapar. Dolayısıyla yemek yemek onun için bir
ıstırap olur ve sonuçta çocuk iyi beslenemez, iyi gelişemez.
Çürük Başka Süt Dişlerine de Atlar mı?
Çoğu kez bir süt dişi çürüdü mü o diş yanındaki dişi de çürütür ve bu durum,
sadece diş ağrısı ve diş apsesi, iyi beslenememe gibi durumlara yol açmaz.
Ayrıca dişlerin ön - arka yöndeki toplam boyutlarını da kısaltacağı için, bazı
ortodontik bozukluklara da yol açabilir.
Süt Dişlerinin Erken Çürümesinin Daha Başka Kötü Sonuçları Var mıdır?
Bazen kalıcı diş tomurcukları irsi sebeplerle teşekkül etmeyebilir. Böyle
durumlarda süt dişleri, kalıcı diş gibi uzun süre kullanılabilir; ama bu diş de
çürürse, çekilir ve boşluk bir protezle giderilir.
Altı Yaş Dişinin Önemi
Süt dişlerinin arkasından altı yaşında dört tane kalıcı diş sürer. Bunlara “altı
yaş dişi” adı verilir.
İki buçuk yaşında süt dişlerinin sürmesi tamamlanır ve altı yaşına kadar diş
sürme olayı görülmez. Altı yaşına doğru birinci azılar sürer ve, alt ve üst
çenede toplam (24) diş yer alır.
Altı yaş dişi, daha sonra çıkacak dişlerin düzenli sürmesini gerçekleştirecek
bir anahtar görevi yapar.
Ayrıca altı yaş dişleri, sürdüğü dönemde, diğer süt dişlerinin düşme sırası
gelmiştir. Bu nedenle ağızda kenetlenen ve çiğneme yapabilen tek diş olarak
onlar kalır.
Altı Yaş Dişi Neden Erken Çürür?
Yapılan klinik gözlemler, özellikle kırsal bölgelerde dört altı yaş dişinin
nadiren hepsinin sağlam olduğunu, hatta, çoğunun daha sürerken çürüdüğünü
göstermiştir. Bunun nedenleri doğum öncesi annenin iyi beslenememesi veya diş
sürme hızının yavaş olması sonucu normal fonksiyon ve doğal temizlik
yapılamamasına bağlanmaktadır. Altı yaş dişinin süt dişi zannedilmesi ve bu
nedenle anne babalarca gereken önemin verilmemesi de, diğer bir erken çürüme
nedenidir.
Altı Yaş Dişi Nasıl Korunur?
Yukarıda açıklandığı gibi, altı yaş dişi daha çıkarken çürüse bile tedavi
edilebilir: Önemli olan onu koruyabilmektir. Altı yaş dişini korumanın ilk yolu,
bu dişleri tanımayı öğrenmektir. Çok önemli olan bu husus, ana - babalara düşer.
Tanımanın ölçütünü yeniden hatırlatayım:
Orta hattan dudağın hafifçe kaldırılmasıyla görülecek dişeti zarı=
“frenulum”dan, başlayarak dışyana doğru dişleri sayınız. Altıncı diş, altı yaş
dişidir. En küçük çurüğü bile olsa çocuğunuzun altı yaş dişini mutlaka tedavi
ettiriniz.
Altı Yaş Dişi Çekilirse Ne Olur?
Eğer çocuğunuzun altı yaş dişine gereken ilgiyi göstermemişseniz ve çürük tedavi
edilemeyecek kadar ilerlemişse diş çekilir. Çekim erken yaşta yapılmışsa, altı
yaş dişinin arkasında yer alan 12 yaş dişleri onların yerini alır. Fakat en
uygunu bu duruma gelmeden çocuğunuzun dişlerini tedavi ettirmektir.
Diş Kırıkları
Bu bölümde süt dişi kırıkları ile, oyun çocuğunda sık görülen ön diş kırıkları
hakkında bilgiler ve acil önlemler açıklanacaktır.
Süt Dişi Kırıkları
Çocuk top oynarken, koşarken, bir yere veya arkadaşına çarpıp düşerek ön dişleri
kırılabilir. Ağzında henüz süt dişleri varsa, bu dişlerin kırılması hem
kendilerine, hem de çene içinde yer alan kalıcı dişlere zarar verebilir ve
oluşum halindeki bu kalıcı dişler bazen hayat boyu gömülü kalır veya
“eğri-büğrü” olurlar.
Çocuğunuzun kalıcı dişleri sürmüşse ve ön dişler kırılmışsa, kırığın miktarı
veya çarpmanın yaptığı sallantıya göre diş hekiminiz ayrı tedaviler uygular.
Ön Diş Kırıkları
Her türlü ön diş kırıklarına anne ve babalar şöyle davranmalıdır:
1- 1- 1- 1- 1- 1- Önce çocuğununuzun acil tıbbi - cerrahi bakım ve kontrolünü
mutlaka yaptırın.
2- 2- 2- 2- 2- 2- Acil tıbbi - cerrahi bakımdan ve hekimin uygun görmeesinden
sonra çocuğunuzu hemen diş h0ekimine götürün.
3- 3- 3- 3- 3- 3- Diş hekimi çocuğunuzun kırılan dişinin (mümkün oluyorsa diş
özünün canlılığını da koruyarak) tedavi edecektir.
4- 4- 4- 4- 4- 4- Bazen şiddetli çarpma ön dişin dışarı fırlamasına neden
olabilir. O zaman dişi bulup temiz bir beze sarın ve diş hekiminize götürün.
Çocuklarda Diş hekimine Karşı Korku Neden Olur?
(Alınması Gereken Önlemler ve Ana - Babalara Tavsiyeler)
Çocuğunuza diş tedavisinin korkulacak yanı olmadığını anlatırsanız kolaylıkla
diş hekiminize götürebilirsiniz. Ne yazık ki, bu bazen bir dilek olarak
kalmaktadır. Anneler “uslu ol, olmazsan seni dişçiye götürürüm, o da dişini
çeker” dediler mi, bu sözleriyle hem çocuklarını, hem de diş hekimini
cezalandırmış olmaktadırlar.
1- Çocuğun diş hekimine götürülmesi onu cezalandırınak anlanıma gelmemelidir.
Tam aksine çocuğa, diş hekimine severek gideceği bir ortam yaratılmalıdır.
2- Dikkat edilmesi gereken ikinci husus da, diş hekimine gitme ile çocuğun maruz
kalacağı ağrı olayı arasında bir çağrışım uyandırmamaktır.
Çocuğa “dişin hiç ağrımayacak” da demeyiniz. Onu yanıltmayınız. Sadece hekime
saygılı olmayı öğretiniz ve bunu aşılayınız. Çocuğa diş hekimine ilk gidişte,
yapılacak işin sadece bir ağız muayenesi olduğunu anlatırsanız, o bunu hemen
kabullenecektir ve anlayacaktır ki, güzel bir gülümseme için, daha iyi yemek
yiyebilmek için, bu işlere katlanmak zorundadır.
3- Dikkat edilmesi gereken üçüncü husus, çocuğa, diş hekiminin yapacağı diş
tedavisinin nasıl olacağı hakkında bilgi verilmemesidir. Bu sözler kimseyi
gücendirmesin ama, açıklamalarınız gerekslz olabilir, mantık noksanlığı
bulunabilir açıklamalarınızda. Onun için bu alanda diş hekiminin yerine geçmeyin.
Tedavi ile ilgili her davranış çocukta ağrı duyma tehlikesi uyandırabilir. Çocuk
kendisine herhangi bir büyük insan gibi yaklaşılırsa daha iyi tedavi yaptırır,
bunu unutmayın....
Diş hekiminin sorduğu soruları, bırakın çocuk cevaplandırsın. Böylece o, bilinç
ve davranış özgürlüğü kazanacak; karşılıklı konuşma yaparken onda sorumluluk
duygusu yerleşecektir. Öyleyse, hekimin sorduğu soruları cevaplandırmayı
çocuğunuza bırakın, veya sık sık “oğlum uslu dur, dişin hiç ağrımayacak, bak ben
ellerini tutuyorum” da demeyin. Çünkü, sizin bu davranışınız, onu hemen bebeklik
çağına geri götürecektir. Bütün bunlardan dolayı, bazı hekimler, özellikle
annelerin muayene esnasında dışarıda beklemelerini isterler.
Şunun iyi bilinmesi gerekir ki, herşey burada yazıldığı gibi iyi gitmeyebilir.
Tedavinin imkansız olduğu çocuklar da vardır. Bunun başlıca nedeninin, annelerin
çocuklarına karşı aşırı duygusallığı olduğu söylense, anneler gücenir mi ?..
Fakat yukarıda yazılanlar, diş bakımının özellikleri hakkında bazı ipuçları
vermektedir.
Diş Hekimleri, Çocuklarınızın Dişlerini Tedavi Ederken Nelere Dikkat Ederler?
Çocuğunu ilk defa diş hekimine getiren bir anne veya baba hekimin bazı
davranışlarını yadırgayabilir. Bu nedenle diş hekiminin çocuklar karşısındaki
davranışlarının hangi sebeplere dayandığının bilinmesi gerekir:
- - - - - - Öncelikle çocuğun ağrısı dindirilir. Böylece onun güveni kazanılarak
rahatı sağ lanmış olur.
- - - - - - Ağrısı yoksa, diş kontrolü veya dolgu için gelmişse ilk gün sadece
onunla tanışılır, diş hekimliğinde kullanılan başlıca aletlerin neler olduğu
açıklanır. Çünkü çocuklar tedavi sırasında ne gibi aletlerin kullanılacağını
merak ederler ve delici, batıcı aletleri (ağrı uyandıracağı için) hiç sevmezler.
- - - - - - Gerek muayene, gerek tedavi esnasında yapılan işlemler çocuğa
anlatılır. Kendisine nasıl bir tedavi yapıldığını bilmesi, çocuğun diş hekimine
güvenini artırmaktadır.
- - - - - - Diş hekimi çocuğa sert değil, şakacı ya da ciddi davranır. Onunla
bir çocukmuş gibi değil, büyük kimse imiş gibi diyaloğa girer.
- - - - - - Çocukların çok korktuğu bir işlem de anestezi “iğne” dir. Ceza
landırılmak istendiği zaman “iğneciye” veya “dişçi” ye götürüle götürüle artık,
anestezi korkusu çocukların bilincinde kötü bir yer etmiştir. Bu bilindiği için,
ona günümüzde artık anestezinin korkulacak hiçbir yanının olmadığı; anestezinin
kendisine hiçbir ağrı duymama şeklinde bir rahatlık vereceği; diş hekiminin de
çok rahat çalışacağı; dolayısıyla tedavi süresinin çok kısalacağı ve kendisine
yapılacak dolgu vb. tedavinin daha kusursuz olacağı anlatılır. Eğer bu
başarılırsa çocuk diş sağlığı açısından kazanılmış olur.
Fluorürlerin Diş Çürüğünü Önleyici Etkisi Nasıldır?
Dişlerin yapısı bölümünden hatırlanacağı gibi diş minesinde bulunan kalsiyum
bileşiği “kalsiyum fosfat” kristalleri şeklindedir. Kanda dolaşan fluor iyonu,
fosfat iyonuna göre daha aktif olduğu için teşekkül anında diş minesinin
bileşiminde kalsiyum fosfat’taki fosfat iyonunun yerini alır. Böylece teşekkül
eden kalsiyum fluorür çürüğe çok dayanaklı bir bileşiktir.
Fluor’un Vücuda Zararı Var mıdır? Ve Nasıl Kullanılır ?
Yüksek dozda sistemik olarak alınan fluorürün dişlerin rengini değiştirdiği,
kemikle rin yapısını ve şeklini bozduğu bilinmektedir. Uygun dozda alınan fluor
bileşiklerinin çürük önleyici etkisi başlıca dört yoldan gerçekleştirilmektedir:
1- 1- 1- 1- 1- 1- İçme sularına litreye (1) miligram olacak şekilde fluor
karıştırılarak,
2- 2- 2- 2- 2- 2- Hazırlanan fluorür’lü tabletleri düzenli şekilde çocuğa
vererek,
3- 3- 3- 3- 3- 3- Diş macunları veya diş gargaralarına karıştırılan fluor dişler
üzerindeki yerel etkisinden yararlanarak,
4- 4- 4- 4- 4- 4- Diş hekimlerince muayenehanelerde pelte (jöle) halindeki fluor
bileşiklerini dişlere sürerek.
Ülkemizde bu uygulamalar henüz sistemli bir şekilde başlamış değildir.
Fissür Örtücülerle Çürükten Korunma Mümkün müdür ?
Dişlerin çiğneyici yüzleri üzerindeki tümsekçiklere ‘tüberkül” adı verildiği
belirtilmişti. Tüberküller birbirleriyle “fissür” adı verilen çukurcuklarda
karşılaşırlar. Fissür’ler çürüğün ilk başladığı yerlerdendir. Son zamanlarda
koruyucu tedavi amacıyla fissür’ler özel örtücü ile kaplanmaktadır. Fissür
örtücü’lerle çürükten korunmada başarılı sonuçlar alınmıştır.
Okullarda Yapılan Diş TaramalarıYararlı mıdır?
Evet. Çok yararlıdır. Artık Türkiye’de başta Sağlık Bakanlığı olmak üzere resmi
sağlık kuruluşları ve diş hekimliği fakülteleri diş taraması olarak bilinen
çürük, ortodontik anomali ve diğer diş sorunlarını saptayan ve ebeveynlere haber
veren işlemleri sık sık yapıyorlar. Dileğimiz ağız ve diş taramalarının ülke
çapında sistematik yapılması ve sonuçlarının yayınlanmasıdır.
Eğer çocuğunuza böyle bir diş muayenesi yapılmış ve yaptırılması gereken
tedaviler hakkında size bir mektup gönderilmişse, bu mektupta işaretlenen
tedavileri mutlaka yaptırtın. Dişi ağrımasa bile çocuğunuzu diş hekimine kontrol
için götürün ve onun tavsiyesini alın. |
|
